Wszystkie urządzenia techniczne, niezależnie od ich konstrukcji, przeznaczenia oraz złożoności budowy wymagają właściwej obsługi codziennej oraz dedykowanych materiałów eksploatacyjnych. Pilarka jest jednym z tych urządzeń, które wymagają materiałów i narzędzi niezbędnych do bezpiecznego i wydajnego wykonania prac rekomendowanych przez producenta. Informacje dotyczące środków smarnych stosowanych do smarowania silnika zawiera jeden z naszych wcześniejszych artykułów. W tym artykule chcielibyśmy przybliżyć Państwu problematykę związaną z eksploatacją łańcucha tnącego, w szczególności jego smarowaniu oraz właściwym ostrzeniu przy pomocy specjalistycznych narzędzi.
Łańcuch tnący pilarki porusza się z dużą prędkością w rowku prowadnicy. Ruch ten z oczywistych względów napotyka na opór wynikający ze współczynników tarcia stykających się materiałów, z których wykonano ogniwa łańcucha oraz prowadnicę. Skutkiem tarcia jest wytworzenie wysokiej temperatury w miejscu styku współpracujących elementów co z kolei prowadzi do zmiany wymiarów geometrycznych potęgujących to zjawisko, a w efekcie do przeciążenia układu przeniesienia napędu pilarki oraz przyspieszonego zużycia łańcucha oraz prowadnicy. Aby przeciwdziałać tym zjawiskom pilarki łańcuchowe wyposażono w układy automatycznie doprowadzające olej do kanału olejowego prowadnicy, w którym poruszają się ogniwa prowadzące łańcucha.
Warto w tym miejscu wspomnieć o specjalnej geometrii ogniw prowadzących umożliwiających równomierne rozprowadzenie oleju wewnątrz rowka prowadnicy, jak również doprowadzenie oleju do nitów łączących ogniwa składowe łańcucha w całość. Wszystkie te zabiegi konstruktorów byłyby jednak bezskuteczne bez właściwego środka smarnego. Olej do smarowania łańcucha musi spełniać nie tylko wymagania wynikające z tribologii – obniżenie współczynnika tarcia, chłodzenie – ale również wymagania dotyczące ochrony środowiska. Wszystkie te wymagania spełnia biodegradowalny olej Oleo-Mac – CHAIN LUBE. W naszym kraju nie ma formalnych wymagań dla olejów biodegradowalnych jako takich, jednak użytkownik jest zobowiązany do stosowania oleju zgodnego z zaleceniami technicznymi urządzenia oraz przepisów prawa dotyczącymi postępowania z odpadami niebezpiecznymi. W praktyce oznacza to zakaz stosowania olejów innych niż biodegradowalne do smarowania łańcucha pilarek co niestety jest przez wielu użytkowników ignorowane.
Olej CHAIN LUBE charakteryzuje się przede wszystkim znakomitymi parametrami biodegradowalności w środowisku – powyżej 90% w ciągu 21 dni. Powstał on na bazie olejów roślinnych z dodatkiem nowoczesnych składników antykorozyjnych i adhezyjnych. Zatem olej ten znakomicie chroni łańcuch oraz prowadnicę przed oddziaływaniem środowiska zapewniając jednocześnie jego ochronę. W zależności od potrzeb użytkownicy mogą wybierać opakowania o pojemności 1 l, 5 l oraz 20 l. Jednak najlepszy olej do smarowania łańcucha nie spełni swojej funkcji, jeśli ogniwa tnące nie będą prawidłowo naostrzone.
Stępiony łańcuch nie tylko przeciąża silnik i układ przeniesienia napędu, ale również generuje drobny pył drzewny, który wymieszany z olejem zapycha kanały olejowe prowadnicy ograniczając jego przepływ wpływając niekorzystnie na warunki smarowania.
Pamiętajmy, że szybkość tępienia się łańcucha zależy od wielu czynników, więc podczas pracy ogniwa tnące mogą ulec stępieniu praktycznie w każdym momencie. Podstawowym wyposażeniem dostarczanym wraz z pilarką jest pilnik do ostrzenia łańcucha. Choć wydawać by się mogło, że pilnik to proste narzędzie dostępne w każdym sklepie narzędziowym, to trzeba pamiętać, aby do ostrzenia łańcucha tnącego stosować wyłącznie rekomendowane przez producenta.
Podstawową cechą pilnika do ostrzenia łańcucha jest spiralna krawędź tnąca ułatwiająca prowadzenie pilnika podczas ostrzenia pod właściwym kątem pionowym oraz poziomym w stosunku do krawędzi tnącej ogniwa tnącego. Dzięki takiej konstrukcji podczas ruchu roboczego nie ma potrzeby obracania pilnika wzdłuż jego osi.
Średnicę pilnika należy dobierać do profilu zęba tnącego łańcucha:
· dla profilu 3/8” hobby przeznaczony jest pilnik o średnicy 4,0 mm,
· do łańcuchów 3/8” niski profil lub .325” o wąskim rzazie należy stosować pilnik 4,5 mm,
· pilnik o średnicy 4,8 mm jest przeznaczony do łańcucha .325” o pełnym profilu,
· natomiast do łańcucha 3/8” pełen profil wymagany jest pilnik 5,5 mm.
Posługiwanie się samym pilnikiem jest dość niewygodnie i w praktyce stosowane wyłącznie przez doświadczonych profesjonalistów, którzy posiadają praktykę w wykonywaniu tej czynności oraz ograniczają ciężar oprzyrządowania przenoszonego zwykle ręcznie na powierzchnię roboczą. Dla mniej doświadczonych użytkowników dostępna jest cała gama wyposażenia pomocniczego, ułatwiającego posługiwanie się pilnikiem, ale również ułatwiającego zachowanie wymaganych parametrów ostrzenia. Są to różnego rodzaju uchwyty, prowadniki, szablony, uchwyty prowadnicy oraz ostrzałki ręczne.
Pamiętajmy o wymaganiach BHP podczas obsługi łańcucha tnącego pilarki i zawiązanymi z tym wymogami stosowania środków ochrony osobistej, które również znajdują się w ofercie Oleo-Mac.